Porozmawiajmy o dietach

 

  • Font size:
  • Decrease
  • Reset
  • Increase
Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter
details-images

W schorzeniach trzustki

Choroby trzustki mogą przebiegać w formie ostrej lub przewlekłej. W formie przewlekłej może pojawić się cukrzyca. Podstawą leczenia jest restrykcyjna dieta oraz farmakologia.

 

Postępowanie dietetyczne

 

Jest to ważny element w leczeniu ostrego zapalenia trzustki. Odpowiednie wprowadzanie posiłków może mieć korzystny wpływ na przebieg choroby, jak również nieprawidłowe odżywianie może spowodować pogorszenie stanu pacjenta.

 

W ostrej fazie choroby obowiązuje bezwzględny zakaz podawania do przewodu pokarmowego produktów i płynów, co ma na celu zapewnienie trzustce maksymalnego spokoju czynnościowego. Dodatkowo za pomocą zgłębnika odsysany jest sok żołądkowy. Chory otrzymuje niezbędną ilość płynów oraz składników odżywczych drogą dożylną. Bilansowanie płynów i elektrolitów jest w tej fazie choroby niezwykle ważne i może decydować o dalszych losach chorego. Podawanie doustne płynów i pokarmów jest silnym bodźcem pobudzającym wydzielanie trzustkowych enzymów trawiennych, a ich aktywacja wewnątrznarządowa jest głównym mechanizmem powstania choroby. Dlatego też w pierwszych dniach (zależnie od postaci choroby i objawów klinicznych) należy bezwzględnie wstrzymać podawanie do przewodu pokarmowego jakichkolwiek produktów. Należy pamiętać, że wprowadzanie diety jest ściśle uzależnione od zaleceń lekarza, który ustala czas rozpoczęcia żywienia i warunki rozszerzania jadłospisu o kolejne potrawy na podstawie stanu ogólnego pacjenta, stanu perystaltyki jelit i wartości wskaźników biochemicznych krwi.

 

 

Należy pamiętać, że ostre zapalenie trzustki jest chorobą przebiegającą ze znacznym nasileniem procesów katabolicznych, dlatego bardzo istotne jest jak najszybsze wdrożenie żywienia w formie i ilości odpowiednich dla danej postaci choroby i chorego.

 
Jeżeli stan pacjenta jest ciężki, lekarz może zdecydować o rozpoczęciu odżywiania drogą dożylną. Na taką potrzebę może wskazywać szybkie obniżanie się stężenia albumin w surowicy krwi (> 0,5 g-dP1 w czasie 48 godzin), zwiększanie wydalania azotu z moczem (> 16,5 g na 24 godziny), utrzymywanie się stężenia C-reaktywnego białka (CRP > 165 mg-P1) oraz zaleganie treści żołądkowej (> 900 ml na dobę). Chory w tym przypadku otrzymuje niezbędną ilość płynów oraz składników odżywczych drogą pozajelitową (to tal parenteral nutrition - TPN).

 

Żywienie pozajelitowe powinno być prowadzone przez wyspecjalizowany zespół żywieniowy (lekarz, dietetyk, pielęgniarka). Mieszanina do wlewu powinna być zbilansowana zarówno pod względem poziomu energii, jak i zawartości białka, witamin i składników mineralnych oraz przygotowywana w warunkach sterylnych. W skład płynu odżywczego wchodzą następujące składniki odżywcze: węglowodany (glukoza) - 50%, tłuszcze (emulsja tłuszczowa) — 30%, białka (aminokwasy) - 20%, a dobowa wartość energetyczna powinna wynosić średnio 1900-2400 kcal. W przeliczeniu na kilogram masy ciała na dobę dawkowanie substancji odżywczych może wynosić: glukoza - do 5 g, tłuszcze - do 1,5 g i aminokwasy - do 1,0-1,5 g.

 

W ostatnich latach wiele badań wykazało bezpieczeństwo i zalety żywienia dojelitowego (enteral nutrition - EN) wdrażanego po leczeniu operacyjnym. Korzystne działanie takiego postępowania wynika z korzystnego wpływu troficznego na błonę śluzową przewodu pokarmowego oraz zmniejszenia ryzyka powikłań zakaźnych. Ponieważ uważa się, że zakażenie martwicy trzustki wywołuje flora bakteryjna pochodząca z przewodu pokarmowego, więc korzystny wpływ żywienia dojelitowego na integralność bariery jelitowej mógłby potencjalnie ograniczyć ryzyko tego powikłania w ostrym zapaleniu trzustki. Zaobserwowano również, że umiejscowienie zgłębnika do żywienia dojelitowego w obrębie jelita czczego (poza dwunastnicą) nie prowadzi do stymulacji wewnątrzwydzielniczej czynności trzustki. Żywienie dojelitowe, w porównaniu z żywieniem drogą pozajelitową, charakteryzuje się mniejszym ryzykiem powikłań zakaźnych w postaci sepsy i zakażenia cewnika, mniejszym kosztem oraz mniejszym ryzykiem powikłań metabolicznych (np. w postaci hiperglikemii), natomiast nie stwierdzono różnic w częstości niewydolności wielonarządowej (multiorgan failure - MOF) ani w śmiertelności.

 

W przypadku zalecenia przez lekarza żywienia dojelitowego najlepsze efekty uzyskuje się przy stosowaniu przemysłowej diety peptydowej, która dobrze i szybko wchłania się z przewodu pokarmowego oraz diety zawierającej dodatek średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych (MCT). Preparaty do żywienia dojelitowego są często wzbogacane w takie składniki, jak: arginina, glutamina, polienowe kwasy tłuszczowe n-3, nukleotydy, MCT, które mogą zmniejszać powikłania septyczne i wpływać korzystnie na ogólny stan pacjentów z ciężką postacią ostrego zapalenia trzustki. W lekkich postaciach ostrego zapalenia trzustki lekarz może zalecić wcześniejsze (od czwartej doby - przy tendencji do normalizacji aktywności a-amylazy we krwi i w moczu, ustąpieniu bólu i pojawieniu się perystaltyki jelitowej) rozpoczęcie odżywiania drogą doustną. Lekkostrawne i ubogotłuszczowe posiłki powinny być podawane początkowo w ograniczonej objętości, następnie, przy braku objawów bólowych, można stopniowo zwiększać objętość dziennej racji pokarmowej, dochodząc w ciągu kilku dni do wartości energetycznej około 2000 kcal (8,4 MJ) na dobę. Żywienie pozajelitowe nie powinno być stosowane zbyt długo (maksymalnie kilka dni). Po tym okresie należy wprowadzić żywienie drogą dojelitową. Niektóre badania wskazują na możliwość wykorzystania w żywieniu dojelitowym probiotyków, które mogą zmniejszyć ryzyko powikłań septycznych.

 

Żywienie po przebyciu ostrego zapalenia trzustki

 

Klinicznym kryterium rozpoczęcia żywienia doustnego jest ustąpienie objawów ze strony jamy brzusznej, takich jak: ból, wzdęcie, pojawienie się osłuchowych objawów perystaltyki, a także normalizacja aktywności a-amylazy we krwi i w moczu. Podczas pierwszych 2-3 dni zalecane jest stosowanie diety płynnej, płynnej wzmocnionej lub papkowatej (dieta kleikowo-kaszkowa) o objętości 200-300 ml na posiłek. Do przyrządzania posiłków nie zaleca się dodatku tłuszczu. W przypadku dobrej tolerancji takiego żywienia przez chorego możliwe jest stopniowe rozszerzanie asortymentu produktów i potraw zgodnie z zaleceniami diety łatwo strawnej. Po przebyciu łagodnej postaci (obrzękowej) ostrego zapalenia trzustki czas rekonwalescencji trwa zazwyczaj około 31 tygodni i polega na stopniowym przechodzeniu od diety łatwo strawnej do diety podstawowej w pełni pokrywającej zapotrzebowanie na wszystkie składniki odżywcze. Natomiast w postaciach cięższych chorzy wymagają stosowania ograniczeń dietetycznych nawet przez okres 2-6 miesięcy.

 

Można wyróżnić 3 główne etapy rozszerzania diety u pacjentów po przebyciu ostrego zapalenia trzustki:

I etap Pierwszy okres dietoterapii rozpoczyna się już w szpitalu, a czas jego trwania wynosi około jednego miesiąca. W tym okresie należy znacznie ograniczyć tłuszcze do około 40 g na dobę i dodatkowo, w mniejszym już stopniu, obniżyć białko - do około 65 g na dobę (w tym 35 g pochodzenia zwierzęcego). Wartość energetyczną racji pokarmowej (2000 kcal) uzupełnia się poprzez zwiększenie podaży węglowodanów (ok. 345 g). Godziny spożywania posiłków powinny być regularne, zaleca się podawanie 4—5 niezbyt obfitych posiłków w ciągu dnia. Z diety wyklucza się zarówno produkty, jak i techniki kulinarne, które mogłyby nadmiernie obciążyć przewód pokarmowy. Wskazane technologie przyrządzania potraw to: gotowanie (w wodzie i na parze), duszenie bez uprzedniego obsmażania, pieczenie w folii lub w pergaminie, natomiast nie stosuje się smażenia, tradycyjnego pieczenia i duszenia. Potrawy można zaprawiać słodką śmietanką, żółtkiem, masłem lub mąką, poleca się łagodne sosy, pulpety, potrawki. Tłuszcz powinien być dodawany po przyrządzeniu potrawy lub pod koniec gotowania. Zaleca się stosowanie łagodnych przypraw, takich jak: majeranek, cynamon, wanilia, bazylia, tymianek, koper i pietruszka. Należy również ograniczyć podaż produktów bogatych w błonnik pokarmowy. Istotne jest także wykluczenie produktów wzdymających, takich jak warzywa kapustne czy suche strączkowe. Z diety należy bezwzględnie wykluczyć alkohol (w tym również piwo i wino) oraz ograniczyć spożycie mocnej kawy i herbaty, ze względu na możliwość nasilenia dolegliwości.
II etap W drugim etapie rekonwalescencji, trwającym również około miesiąca, należy zwiększyć ilość tłuszczu w dziennej racji pokarmowej do około 50 g, a białka - do około 70 g (w tym białko pochodzenia zwierzęcego - 40 g). Zalecana wartość energetyczna diety wynosi 2200 kcal (9,2 MJ) na dobę, w tym podaż węglowodanów wynosić powinna około 370 g. Dieta w dalszym ciągu powinna spełniać kryteria diety łatwo strawnej, a szczegółowe zalecenia dietetyczne są analogiczne jak w przypadku pierwszego etapu. Pacjenci, u których po przejściu na drugi etap leczenia dietetycznego pojawią się zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, takie jak: uczucie pełności po posiłku, wzdęcia, kruczenie i przelewanie w jamie brzusznej, bądź też pojawią się papkowate stolce z domieszką tłuszczu, muszą powtórnie zastosować dietę z pierwszego etapu przez okres około 2 tygodni. Po upływie tego czasu można podjąć kolejną próbę wprowadzenia żywienia zgodnie z zaleceniami drugiego etapu.
III etap Przy dobrej tolerancji pokarmów należy powoli przechodzić na dietę podstawową, pełnowartościową (trzeci etap), która powinna dostarczać średnio 2300-2500 kcal (9,6-10,5 MJ), 70-90 g białka, 60-80 g tłuszczu, natomiast pozostałą część zapotrzebowania na energię pokrywać powinny węglowodany (350-370 g). Należy jednak pamiętać, aby zawartość tłuszczu w dziennej racji pokarmowej zwiększać stopniowo, a potrawy smażone i duszone wprowadzać sukcesywnie z dużą ostrożnością.

 

Polecamy

Obecnie

Odwiedza nas 288 gości oraz 0 użytkowników.

kwiecień 2020
Pn Wt Śr Cz Pt So N
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30

Nowe diety

 O typie budowy ciała zwanym ...

Jesienią i zimą włosy tracą swój ...

Wybuchy złości, migrena, ...

Liczba zachorowań na nowotwory z ...

Właściwości lecznicze rosołu ...

Polecamy

Zdrowa żywność, czyli jagody goji, ...

Superfoods to produkty bogate w dobroczynne dla organizmu składniki odżywcze. To inaczej zdrowa ...

Niezawodny środek na przeziębienie

  Na przeziębienie, kaszel i gorączkę najskuteczniej zadziałają domowe specyfki z naturalnych ...

Domowy sposób na grypę i gorączkę

Pojawia się nagle i od razu kładzie do łóżka. Wysoka gorączka, bóle mięśniowe trudne do ...

Czy ziołowe przyprawy mogą szkodzić?

Tymianek, rozmaryn, bazylia, jałowiec – ziołowe przyprawy na dobre zagościły w naszych kuchniach. ...

Top